ગ્રામીણ સમુદાયો સાથે મળીને સ્થિતિસ્થાપક આજીવિકા, તંદુરસ્ત જીવન અને સમૃદ્ધ પ્રાકૃતિક વાતાવરણનું નિર્માણ.

જ્યારે એક આવક બે બને છે

શીતલબેન સનતભાઈ દેસાણી, ૩૫ · પંચવડા ગામ, જસદણ તાલુકા, રાજકોટ જિલ્લો

પહેલાં

ઘર એક જ આવક પર ચાલતું હતું — પતિની, હીરાની કારીગરીમાંથી. ઘરખર્ચ અને બે બાળકોના ભણતર વચ્ચે એ આવક ખેંચવી દર વર્ષે વધુ મુશ્કેલ થતી જતી હતી.

અવરોધ

ઘરની બહાર કામ કરવું તેમના માટે વાસ્તવમાં શક્ય નહોતું — ઘરકામ અને નાના બાળકને કારણે. પ્રશ્ન "નોકરી નથી" એ નહોતો, પણ એ કે તેઓ શારીરિક રીતે કરી શકે તેવી નોકરી નહોતી.

SSKKની ભૂમિકા

શીતલબેન ડિજિટલ સાક્ષરતા અને પોષણ તાલીમ દ્વારા SSKKના સંપર્કમાં આવ્યાં. ટીમના માર્ગદર્શનથી તેમને તાલુકા કક્ષાએ કૃષિ સખી તરીકે કુદરતી ખેતી પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવાની તક મળી, અને ઘરે બેઠાં ઇમિટેશન જ્વેલરીનું કામ કરવા કાચો માલ અને સાધનો અપાયાં.

તેનો અર્થ શું છે

આંકડા કરતાં તેનું સ્વરૂપ વધુ મહત્વનું છે. કોઈ અંગત આવક ન ધરાવતાં ગૃહિણી હવે પોતાના તાલુકામાં નેતૃત્વની ભૂમિકા અને પોતાનો વ્યવસાય ધરાવે છે — અને એ પણ શરૂઆતમાં મર્યાદારૂપ રહેલું ઘર છોડ્યા વગર.

જ્યારે એક પાક પૂરતો નથી રહેતો

દામજીભાઈ લખાભાઈ ઠુમ્મર, ખેડૂત · જૂના રાજપીપળા, કોટડા સાંગાણી તાલુકો, રાજકોટ જિલ્લો

પહેલાં

એક પાક, એક લણણી, એક આવક — ૧૨.૫ વીઘામાં ફક્ત મગફળી, જેમ આસપાસના મોટાભાગના ખેડૂતો કરે છે તેમ.

અવરોધ

અનિયમિત ચોમાસું કે નિષ્ફળ પાક વર્ષની આવક ફક્ત ઘટાડતો નથી — તે આવક જ ખતમ કરી નાખે છે.

SSKKની ભૂમિકા

સંસ્થાએ તેમને ૨ કિલો તુવેરનું બિયારણ આપ્યું, સાથે અંતર અને ઓછા ખર્ચે વ્યવસ્થાપનની તાલીમ આપી, જેથી તેઓ પોતે ક્યારેય ન વાવેલો આ પાક મગફળીની સાથે બે એકરમાં વાવી શકે.

તેનો અર્થ શું છે

"વરસાદે એક પાકને નુકસાન કર્યું, પણ બીજો પાક અમારી આર્થિક સલામતી બની ગયો." દામજીભાઈનું પોતાનું તારણ — ક્યારેય એક જ પાક પર આધાર ન રાખો; યોગ્ય આયોજનથી એક ખેતર તમને બે વાર કમાવી આપી શકે.

જ્યારે કૌશલ્ય આવકમાં ફેરવાય છે

પાયલબેન હમીરભાઈ માલવી · ધોકડવા ગામ, અમરેલી જિલ્લો

પહેલાં

ગામમાં કૌશલ્ય આધારિત તાલીમ જેવું કશું ઉપલબ્ધ નહોતું. કમાવા માગતી મહિલાઓ પાસે વ્યવસાય સુધી પહોંચવાનો કોઈ માર્ગ નહોતો.

અવરોધ

અડચણ અભ્યાસક્રમ કે સાધનોની નહોતી — સમયની અને પરવાનગીની હતી. મહિલા માટે અઠવાડિયામાં થોડા કલાક પોતાના માટે ગાળવા વાજબી છે એવું પરિવારોને સમજાવવું જ સૌથી અઘરું નીકળ્યું.

SSKKની ભૂમિકા

બ્યુટી પાર્લર તાલીમ લીધા બાદ, તેમણે મનાલીબેન સાથે સમુદાય બેઠકો દ્વારા ઘરે-ઘરે જઈને સમજાવ્યું અને ચાળીસ મહિલાઓ સાથે પોતાના વર્ગ શરૂ કર્યા.

તેનો અર્થ શું છે

"કૌશલ્ય ત્યારે જ ગણાય જ્યારે તેમાંથી બીજી કોઈ મહિલા કમાવા લાગે." ધોકડવામાં આજે ચાળીસ પ્રમાણપત્રોને બદલે અનેક ચાલુ પાર્લર છે.

જ્યારે એક ગામ પોતાની જમીન પુનઃસ્થાપિત કરવાનું નક્કી કરે છે

દેરડી કુંભાજી ગામ, રાજકોટ જિલ્લો

પહેલાં

ગામ પાસે વન વિભાગની બે હેક્ટર જમીન પડી હતી, જેનો કોઈ ઉપયોગ થતો નહોતો.

અવરોધ

પાણી — સૌરાષ્ટ્રમાં ચોમાસામાં વાવેતર શરૂ કરવું સહેલું છે અને એપ્રિલ સુધીમાં ગુમાવવું પણ એટલું જ સહેલું. આ જ સામાન્ય રીતે આવી યોજનાઓ ડુબાડે છે.

SSKKની ભૂમિકા

ગામના એક ખેડૂતે પોતાના પાણીમાંથી સ્વૈચ્છિક રીતે ટેકો આપ્યો. એના આધારે SSKK, ગુજરાત વન વિભાગ અને ગામના આગેવાનોએ આખા બે હેક્ટરમાં ટપક સિંચાઈનું નેટવર્ક ઊભું કર્યું.

તેનો અર્થ શું છે

હજુ જંગલ નથી — વૃક્ષ ચાર ફૂટનાં છે. જે સાબિત થયું છે તે વ્યવસ્થા છે: વણવપરાયેલી જમીન, વાવવા ઇચ્છતું ગામ, ભાગીદારી માટે તૈયાર વિભાગ, અને પહેલો ઉનાળો ટકાવે એવી સિંચાઈ. આ ગોઠવણ બીજે પણ થઈ શકે.